Sam Sheparden poemen eta kroniken zertzeladak

Egun zineari dagokionez protagonismoaren bazterreko pertsonaiak, bigarren mailako bisaiak antzezten topatuko dugu gehienetan. 80. hamarkadan bizi izan zuen arlo horretan une gorena, batez ere The right stuff filmean jokatutako rolagatik, baina ordurako ibilbide emankorra egina zuen jada antzerkiaren arloan. Shepardek idatzitako teatro testuen zerrenda luzea da oso, 60. hamarkadan idazten hasi zenetik egundaino etengabe jardun baita horretan. Sheparden lanaren hastapenean kontrakulturaren eragina aipatu behar litzateke, umore basatia, satira eta tarteka absurdua, sarritan Amerikako Estatu Batuetako gizartearen erraiak sakonetik astindu nahian.

Jon Benitok ekarri zituen zeharka Sheparden 70ak Bob Dylani buruz Berrian egindako erreportajean. Sam Shepardek Rolling Thunder kronika liburua argitaratu zuen, Bob Dylanen uberari jarraika. Bertatik atera dugu pasarte hau:

CONRAD

DYLAN: Irakurri duzu Conraden zerbait?
NI: Ez.
DYLAN: Ba Conrad irakurri behar zenuke.
(Pausa luzea)
NI: Asko irakurtzen duzu?
DYLAN: Zeozer.
NI: Beti irakurri izan duzu asko?
DYLAN: Beti irakurtzen dut zeozer.
NI: Non lortzen dituzu liburuak?
DYLAN: Jendearen liburutegietan. Jendearen liburutegietan sartu eta han edukitzen dituzte.

Moteleko kronikak

Bere antzezlan eta narrazio lan batzuk pantailarako urratsa eman dute, kasu batzuetan berak moldatutako gidoiekin. Win Wendersek zuzendutako Paris-Texas filma mitikoaren kasua da ezagunenetakoa ziur aski, zeinak Motel Chronicles liburua baitzuen inspirazio iturri giroari eta sentsazioei dagokionez. Motel Chronicles liburuan Shepardek bizipen pertsonalak jasotzen zituen, eguneroko bitxi batean txertatutako narrazio laburrekin eta poemekin. Paris-Texas filma bikaina izateaz gain, errepideari loturiko azpigeneroan sakontzen lagundu zuen. Euskal literaturan topatu horren dugu oihartzunik, hauxe adibidez:

Zerk bultzatzen du bidaiaria etxeko epeltasuna utzi eta toki ezezagunetara abiatzera? Bidaiari bakoitzak bere arrazoiak ditu, noski, nik neureak nituen bezalaxe. Baina arrazoi guztiak bi multzotan sailka daitezke, ene aburuz. Partitzen garenean zerbaiten bila joaten gara edo, bestela, zerbait ahaztu nahian, zerbaitengandik ihesi.

Estatu Batuetara joan, han auto bat alokatu eta milaka filmetan ikusiaren ikusiz gure herrikoak balira bezala ezagutzen ditugun errepide eta autobide galduak zeharkatzea proposatu zidaten. Thelma eta Louisena bezalako esperientzia bat bizitzea, road-movie baten protagonistak izatea, gure Easy Rider edo Paris-Texas propioa eraikitzea.

Gotzon Hermosilla, Road Movie (Alberdania, 2002).

Eta Paris-Texasetik ez gara sobera urrunduko. Jarraian irakurri ditzakezue liburu hartako poema batzuk:

—–

goizaldeko 3.30ak

oilarra da
edo urrunean oihuka ari den emakumea?

zerua beltza dago
edo urdin iluna jartzeko zorian?

motel bateko gela bat da
edo norbaiten etxea?

nire gorputza bizirik
ala hilik dago?

Texasen nago
ala mendebaldeko Berlinen?

eta dena den,
zer ordu da?

bada nire aliatua den
pentsamenduren bat?

pentsatze oro eten dadin
egiten dut otoitz

eten osoa
espazio hutsa

errepidetik joan nahi dut
ezertan pentsatu gabe

behin bakarrik

ez naiz erreguka ari

ez naiz jarri belauniko

ez nago borrokatzeko moduan


80/12/9, Fredericksburg, Texas

—–

esaten dutenez egun sargorietan
maionesak hil zintzake
hori esaten zuen nire izebak

esaten zuen baita ere
ez nuela sekula etxetik diru-zorrorik gabe irten behar
badaezpada hiltzen baninduten
eta gorpua identifikatu behar bazen

81/4/26
Homestead Valley

—–

otoika darrait
programa bikoitza jar dezaten:
BAD DAY AT BLACK ROCK
eta
VERACRUZ

81/4/28
Santa Rosa